Rotulus
Inaczej jest to biblos lub wolumen. Jest to najstarsza forma książki rękopiśmiennej jaka do tej pory jest znana. Została ona sporządzona ze sklejonych kart papirusu, które zapisywane były jednostronnie i nawijane na wałek z drzewa, kości bądź rogu. Rulon ten rozwijany był potem stopniowo od prawej do lewej, gdzie znowu go zwijano. Część owego zwoju, w której znajdowało się danego dzieło, to tomus. Pierwsza karta tego typu zwoju to protokół, a ostatnia to eschatokół. Dzieło rozpoczynało się słowami incipit liber, a kończyło explicitus liber. Później podobne formy stosowano do rękopisów pergaminowych.